Św. Robert urodził się około 1027 r., w bliżej nieznanej miejscowości w Kampanii. Rodzicami jego byli szlachcic Teodoryk i Ermegarda, spokrewnieni z hrabiostwem z Tonnerre i księciem Raynaldem z Beanne. Mając 15 lat wstąpił do benedyktyńskiego opactwa św. Piotra la Cella koło Troyes. Tam po pewnym czasie zostaje przeorem. Potem między rokiem 1068-1072 był opatem u św. Michała w Tonnerre. Opactwo to należało do Kongregacji Cluny i położone było w diecezji Langres. Stamtąd nie wiadomo, dlaczego Robert wraca do Troyes, gdzie był zwyczajnym mnichem. Wkrótce jednak za pozwoleniem papieża zostaje obrany przełożonym pustelników w Collan i daje im regułę św. Benedykta. Ponieważ to miejsce okazało się bardzo niezdrowe, dlatego cała kolonia pustelników osiedliła się w lesie Molesme, gdzie mnisi własnoręcznie wybudowali sobie klasztor. Początkowo zakonnicy żyli w wielkim ubóstwie, lecz sława świętości Roberta sprawiła, że możni panowie, okazali się hojni i zaczęli obdarzać opactwo swoimi dobrami. W ten oto sposób Molesme stało się wpływowym opactwem, nawet bogatym i zdolnym do nowych fundacji, których w 1100 było już około 40 i to w 12 diecezjach.
Być może rozszerzające się szybko Molesme sprawiało Robertowi wiele problemów natury administracyjnej, ponieważ na wiosnę 1098 r., dokładnie w Niedzielę Palmową, przeniósł się wraz ze swoimi najbliższymi współpracownikami Alberykiem i Stefanem oraz z liczbą 18 mnichów, za pozwoleniem legata papieskiego Hugona, arcybiskupa Lyonu do Citeaux. Tymczasem mnisi z Molesme poszukali sposobów, by udać się do papieża Urbana II i przekonać go, że Molesme grozi upadek, gdyby Robert nie wrócił. Dlatego wraca do Molesme i zarządza tym klasztorem aż do śmierci. Zmarł 17 kwietnia 1111 r. Kanonizowany w 1222 roku.
Po odejściu św. Roberta do Molesme, zakonnicy klasztoru Citeaux wybrali jego następcę św. Alberyka, który w Citeaux za poprzednika swego piastował urząd przeora. Jemu historia zakonu przypisuje ustabilizowanie Nowego Klasztoru, tak pod względem materialnym jak i prawnym. Innym, bardzo ważnym czynem Alberyka było postaranie się u papieża Paschalisa II o bullę, po którą wysłał do Rzymu swoich dwóch mnichów Jana i Ilbalda. Papież pod datą 19 października 1100 roku odarzył delegatów bullą, którą "Exordium Parvum" nazwało: "Przywilejem Rzymskim". Jest to dokument nadzwyczajnej wagi, gdyż czyni Nowy Klasztor wolnym od wszelkich przeszkód i pozostający pod bezpośrednią opieką Stolicy Apostolskiej. Bulla ta uczyniła klasztor niezależnym opactwem z zatwierdzonym sposobem życia mnichów, obdarzyła też klasztor wolnością i uczyniła go instytucją, która mogła się szerzyć przez nowe fundacje. Sukces Alberyka był widoczny i dlatego po otrzymaniu "Przywileju Rzymskiego" mógł pomyśleć o sprawach wewnętrznych klasztoru i mnichów. On to zmienił habit czarny na biały, to jest z wełny niefarbowanej. On również dał początek instytucji braci zakonnych zwanych "konwersami". Przez dziewięć i pół roku zarządzał klasztorem jako opat przyświecając dobrym przykładem.

Św. Alberyk zmarł dnia 26 stycznia1109 roku w Citeaux, a następcą jego został Anglik z pochodzenia św. Stefan Harding. Urodził się w roku 1060 i jako młodzieniec wstąpił do Benedyktynów w Sherborne koło Gorset. Tam też zapewne rozpoczął studia, które ukończył w Paryżu. Po studiach wraz z kolegą Piotrem, Stefan wybrał się na pielgrzymkę do Rzymu. Wracając wstąpił do Molesme. Opat Stefan oprócz swego charakteru anglosaskiego połączonego z dobrym wykształceniem okazał w pełni swój talent organizatorski i z opata jednego klasztoru w Citeaux stał się Ojcem wielu opactw nowego Zakonu Cystersów. Za czasów opata Stefana klasztor w Citeaux stał się z nieznanego - miejscem bardzo sławnym, ściągającym do siebie liczne powołania. Już w roku 1113 założono nową fundację w La Ferte w diecezji Chalon nad rzeką Soaną. A wroku 1114 przypada kolejna fundacja cysterska w Pontigny, a na rok następny 1115 fundacja w Clairvaux z opatem św. Bernardem na czele. Później nastąpiły inne fundacje, a mianowicie: Morimond, Prenilly, La Cour Die, Boures i Fontanay. Ponieważ liczba klasztorów ciągle wzrastała, św. Stefan, chcąc je złączyć razem i nadać im wspólne ustawy, wydał w roku 1119 za radą swoich braci słynną "Carta Caritatis" stanowiącą po regule św. Benedykta główną podstawę istnienia Zakonu Cysterskiego. Stefan zmarł 28 marca 1134 roku. Kanonizowany w 1623 roku.

o. Augustyn Spasowicz OCist.